Ευρωπαϊκός Κανονισμός 261/2004 — Ποια δικαιώματα έχουν οι επιβάτες αεροπλάνων
Παρόλο που ο κανονισμός ΕΚ 261/2004 της ΕΕ έγινε νόμος πριν από 20 χρόνια, πολύ λίγοι επιβάτες γνωρίζουν πώς τους προστατεύει. Στην πραγματικότητα, η έρευνα του Ευρωβαρόμετρου του 2020 διαπίστωσε ότι μόλις το 43% των Ευρωπαίων πολιτών γνώριζε ότι αυτοί οι κανονισμοί για τα δικαιώματα των επιβατών υπήρχαν. Εξαιτίας αυτού, αμέτρητα χρηματικά ποσά μένουν στα αζήτητα κάθε χρόνο!
Μάθετε πώς μπορείτε να διεκδικήσετε έως και 600€ ανεξάρτητα από τη χώρα υπηκοότητας ή διαμονής σας.
Έλεγχος αποζημίωσηςΕυρωπαϊκός Κανονισμός 261/2004 — Ποια δικαιώματα έχουν οι επιβάτες αεροπλάνων
Ο Κανονισμός ΕΚ 261/2004 είναι η βασική νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία προστατεύει τα δικαιώματα επιβατών αεροπλάνων. Προβλέπει αποζημίωση από 250€ έως 600€, σε περιπτώσεις μεγάλης καθυστέρησης, ακύρωσης πτήσης ή άρνησης επιβίβασης, λόγω υπεράριθμων κρατήσεων (overbooking). Ισχύει για όλες τις πτήσεις που αναχωρούν από κάποιο αεροδρόμιο της ΕΕ, καθώς και για πτήσεις με προορισμό την ΕΕ, όταν αυτές εκτελούνται από κάποια ευρωπαϊκή αεροπορική εταιρεία.
Ο κανονισμός εφαρμόζεται από τον Φεβρουάριο του 2005 και στόχος του είναι να διασφαλίζει ότι οι επιβάτες αντιμετωπίζονται δίκαια, εάν τα ταξιδί τους διαταραχθεί λόγω προβλημάτων που εμπίμπτουν στην ευθύνη της αεροπορικής εταιρείας.
Τι είναι ο Κανονισμός ΕΕ 261/2004
Ο Ευρωπαϊκός Κανονισμός (ΕΚ) 261/2004 αποτελείται από μία σειρά από διατάξεις, οι οποίοι δημιουργήθηκαν από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το 2004 και τέθηκαν σε πλήρη ισχύ τον Φεβρουάριο του 2005. Αυτός ο κανονισμός αντικατέστησε μια παλαιότερη, λιγότερο αποτελεσματική νομοθεσία του 1991, με σκοπό να κλείσει τα νομικά κενά και να προστατέψει πραγματικά τους ταξιδιώτες.
Πρωταρχικός στόχος του Κανονισμού είναι να διασφαλίσει ότι οι επιβάτες δεν θα μείνουν απροστάτευτοι όταν οι αεροπορικές εταιρείες αλλάζουν τα ταξιδιωτικά τους σχέδια την τελευταία στιγμή. Έτσι, αντί κάθε χώρα της Ευρώπης να έχει τους δικούς της κανόνες, ήρθε αυτός ο κανονισμός για να ορίσει σταθερές χρηματικές αποζημιώσεις για όλους τους ταξιδιώτες, αλλά και συγκεκριμένα δικαιώματα φροντίδας για όσους πληρούν τις προϋποθέσεις.
Πέρα από την άμεση οικονομική ανακούφιση των ταξιδιωτών, η θέσπιση αυτού του κανονισμού λειτούργησε κι ως ένας ισχυρός μοχλός πίεσης προς τις αεροπορικές εταιρείες, οι οποίες αναγκάζονται να βελτιώσουν την οργάνωσή τους και να μειώσουν τις αυθαίρετες ακυρώσεις και το overbooking.
Ποιοι επιβάτες προστατεύονται
Είναι πολύ σημαντικό να κατανοήσετε πλήρως το πεδίο εφαρμογής του Ευρωπαϊκού Κανονισμού (ΕΚ) 261, καθώς αυτός καθορίζει το αν δικαιούστε αποζημίωση ή όχι.
Αρχικά, πρέπει να γνωρίζετε ότι δεν έχει σημασία η δική σας εθνικότητα (δηλαδή δεν έχει σημασία αν είστε Ευρωπαίος πολίτης ή υπήκοος τρίτης χώρας). Αντίθετα, τα κριτήρια σύμφωνα με τα οποία θα καθοριστεί αν δικαιούστε κάποια αποζημίωση είναι τα εξής:
- Το αεροδρόμιο αναχώρησης.
- Το αεροδρόμιο άφιξης (ο τελικός σας προορισμός).
- Η χώρα στην οποία βρίσκεται η έδρα της αεροπορικής εταιερίας που εκτελεί το συγκεκριμένο δρομολόγιο.
Πεδίο εφαρμογής κανονισμού ΕΕ
Ανατρέξτε στον παρακάτω πίνακα για να δείτε με ακρίβεια το πότε προστατεύεστε από τη νομοθεσία και πότε βρίσκεται εκτός του ευρωπαϊκού νομικού πλαισίου προστασίας:
Αεροδρόμιο αναχώρησης | Αεροδρόμιο άφιξης | Έδρα αεροπορικής εταιρείας | Προστασία (Ναι ή Όχι) | Παράδειγμα |
Εντός Ε.Ε. | Οπουδήποτε (εντός ή εκτός Ε.Ε) | Μπορεί να είναι οπουδήποτε (εντός ή εκτός Ε.Ε.) | ΝΑΙ | Πτήση από την Αθήνα προς τη Νέα Υόρκη, η οποία εκτελείται από την Emirates. |
Εκτός Ε.Ε. | Εντός Ε.Ε. | Ευρωπαϊκή έδρα | ΝΑΙ | Πτήση από το Άμπου Ντάμπι προς την Αθήνα, η οποία εκτελείται από την Aegean. |
Εκτός Ε.Ε. | Εντός Ε.Ε. | Μη ευρωπαϊκή έδρα | ΟΧΙ | Πτήση από τη Νέα Υόρκη προς την Αθήνα, η οποία εκτελείται από την Delta Air Lines. |
Εκτός Ε.Ε. | Εκτός. Ε.Ε. | Μπορεί να είναι οπουδήποτε (εντός ή εκτός Ε.Ε.) | ΟΧΙ | Πτήση από το Λονδίνο προς το Τόκιο, η οποία εκτελείται από την British Airways. |
Ακόμη, αξίζει να σημειωθεί ότι για την εφαρμογή αυτού του κανονισμού, η Ισλανδία, η Νορβηγία και η Ελβετία αντιμετωπίζονται ακριβώς με τον ίδιο τρόπο, όπως και τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Τι καλύπτει ο κανονισμός
Ο Κανονισμός 261/2004 λειτουργεί ως ένα δίχτυ ασφαλείας για τους επιβάτες, καλύπτοντας τέσσερις βασικές περιπτώσεις προβλημάτων που μπορεί να προκύψουν σε ένα ταξίδι. Δείτε παρακάτω μια σύντομη επισκόπηση των περιστάσεων που καλύπτει:
- Καθυστερήσεις πτήσεων: Αν η πτήση σας φτάσει στον τελικό της προορισμό με καθυστέρηση 3 ή παραπάνω ωρών, τότε δικαιούστε χρηματική αποζημίωση. Αυτό δεν ισχύει αν η καθυστέρηση οφείλεται σε έκτακτες περιστάσεις που δεν θα μπορούσε να προβλέψει η αεροπορική εταιρεία.
- Ακυρώσεις πτήσεων: Αν η πτήση σας ακυρωθεί και ενημερωθείτε για αυτό σε διάστημα μικρότερο των 14 ημερών, δικαιούστε χρηματική αποζημίωση ή μεταφορά με άλλη πτήση στον προορισμό σας.
- Άρνηση επιβίβασης (Overbooking): Σε περιπτώσεις όπου η αεροπορική εταιρεία έχει πουλήσει περισσότερα εισιτήρια από τις διαθέσιμες θέσεις του αεροσκάφους και σας αρνηθεί την επιβίβαση παρά τη θέλησή σας, τότε δικαιούστε επιστροφή χρημάτων, εναλλακτική πτήση, επιπλέον φροντίδα και σε μερικές περιπτώσεις χρηματική αποζημίωση.
- Υποβάθμιση θέσης: Αν η αεροπορική εταιρεία σάς τοποθετήσει σε θέση κατώτερη από αυτή την οποία πληρώσατε, (π.χ. αγοράσατε εισιτήρια για Business class αλλά σας τοποθέτησαν σε Οικονομική Θέση), τότε η εταιρεία υποχρεούται να σας επιτρέψει ένα ποσοστό της αξίας του εισιτηρίου σας.
Καλύπτει ο Κανονισμός 261/2004 τις πτήσεις με ανταπόκριση;
Ναι, αρκεί όλες οι πτήσεις να περιλαμβάνονται στην ίδια κράτηση. Αν μια από τις πτήσεις σας καθυστερήσει και αυτό έχει ως αποτέλεσμα να φτάσετε στον τελικό σας προορισμό με καθυστέρηση τουλάχιστον τριών ωρών, τότε μπορεί να δικαιούστε αποζημίωση. Λαμβάνεται υπόψη η καθυστέρηση στον τελικό προορισμό και όχι η καθυστέρηση κάθε πτήσης ξεχωριστά.
Σας προστατεύει ο κανονισμός ΕΕ261 για χαμένες ή κατεστραμμένες αποσκευές;
Όχι, ο κανονισμός ΕΕ261 δεν καλύπτει τους επιβάτες των οποίων οι αποσκευές έχουν καθυστερήσει, καταστραφεί ή χαθεί, αλλά μπορείτε να λάβετε αποζημίωση για κακό χειρισμό αποσκευών βάσει της Σύμβασης του Μόντρεαλ.
Τι θεωρείται έκτακτη περίσταση σύμφωνα με τον ΕΚ 261/2004;
Σύμφωνα με τον νόμο, οι αεροπορικές εταιρείες δεν υποχρεούνται να καταβάλουν αποζημίωση όταν η διαταραχή μιας πτήσης οφείλεται σε γεγονότα που δεν μπορούν να ελέγξουν. Παραδείγματα τέτοιων γεγονότων είναι οι ακραίες καιρικές συνθήκες, η απεργία των ελεγκτών εναέριας κυκλοφορίας, οι πολιτικές αναταραχές και οι σοβαροί κίνδυνοι ασφαλείας.
Ποσά αποζημίωσης σύμφωνα με τον Κανονισμό ΕΚ 261/2004
Το ύψος της αποζημίωσης που δικαιούται ένας επιβάτης εξαρτάται κυρίως από την συνολική απόσταση της πτήσης και τη διάρκεια της καθυστέρησης κατά την άφιξη στον τελικό του προορισμό. Εάν η καθυστέρηση φτάσει ή ξεπεράσει τις τρεις ώρες, οι επιβάτες μπορούν να διεκδικήσουν χρηματική αποζημίωση, αρκεί η καθυστέρηση να μην οφείλεται σε έκτακτες περιστάσεις ανωτέρας βίας που δεν υπόκεινται στον έλεγχο της αεροπορικής εταιρείας.
Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει αναλυτικά τα ποσά αποζημίωσης με ενδεικτικά παραδείγματα προορισμών:
Απόσταση πτήσης | Ενδεικτικοί προορισμοί (έχοντας ως αφετηρία την Ελλάδα) | Καθυστέρηση | Αποζημίωση |
Έως 1.500 χλμ | Ρώμη, Βιέννη, Σόφια, Βελιγράδι | 3+ ώρες | 250€ |
1.500–3.500 χλμ | Λονδίνο, Παρίσι, Μόναχο, Μαδρίτη | 3+ ώρες | 400€ |
Άνω των 3.500 χλμ | Νέα Υόρκη, Τόκυο, Σίδνεϊ, Μπάνγκόκ | 3+ ώρες (ή 4+ ώρες: €300) | 600€ |
Εάν η πτήση σας είχε καθυστέρηση, ακύρωση ή αν υπήρχαν υπεράριθμες κρατήσεις εντός των τελευταίων 3 ετών, μπορεί να δικαιούστε αποζημίωση έως και 600€.Ελέγξτε την πτήση σας
Επηρεάζονται τα μίλια ή οι πόντοι επιβράβευσης αν λάβω αποζημίωση;
Όχι. Η λήψη αποζημίωσης βάσει του Κανονισμού 261/2004 δεν επηρεάζει τα μίλια, τους πόντους ή τα προνόμια που έχετε αποκτήσει μέσω των διαφόρων προγραμμάτων επιβράβευσης που προσφέρουν οι αεροπορικές εταιρείες. Η αποζημίωση αποτελεί ξεχωριστό νομικό δικαίωμα του επιβάτη και δεν συνδέεται με κανέναν τρόπο με τα προγράμματα πιστότητας.
Είναι σημαντικό να γνωρίζετε ότι τα παραπάνω ποσά αποτελούν σταθερές αποζημιώσεις που προβλέπονται από τον Κανονισμό ΕΚ 261/2004 και δεν επηρεάζονται από την τιμή του εισιτηρίου. Συνεπώς, είτε έχετε αγοράσει ένα εισιτήριο οικονομικής θέσης είτε ένα εισιτήριο για την διακεκριμένη θέση, το ποσό της αποζημίωσης που δικαιούστε είναι το ίδιο.
Δικαιώματα πέρα από την αποζημίωση — Υποχρέωση φροντίδας
Όμως, εκτός από το δικαίωμα χρηματικής αποζημίωσης, ο Κανονισμός ΕΚ 261/2004 προβλέπει μια σειρά από συγκεκριμένες παροχές υποστήριξης που οφείλουν να προσφέρουν οι αεροπορικές εταιρείες στους επιβάτες τους, σε περίπτωση καθυστέρησης ή ακύρωσης της πτήσης τους. Αυτές οι παροχές προσφέρονται ανεξάρτητα από την αιτία της διαταραχής και ισχύουν ακόμα και σε περιπτώσεις έκτακτων περιστάσεων που απαλλάσσουν την αεροπορική εταιρεία από την καταβολή χρηματικής αποζημίωσης.
Πιο συγκεκριμένα, όταν μια πτήση παρουσιάζει σημαντική καθυστέρηση, η εκάστοτε αεροπορική εταιρεία οφείλει να παρέχει δωρεάν γεύματα και αναψυκτικά, ανάλογα με τον χρόνο της αναμονής τους στο αεροδρόμιο.
Η συγκεκριμένη υποχρέωση μέριμνας και παροχής βοήθειας ενεργοποιείται κλιμακωτά, με βάση τα ακόλουθα κριτήρια απόστασης και χρόνου:
Όρια ενεργοποίησης παροχών
Απόσταση πτήσης (σε χλμ.) | Ελάχιστος χρόνος καθυστέρησης |
Έως 1.500 χλμ. | Μετά από τουλάχιστον 2 ώρες αναμονής |
Από 1.500 χλμ. έως 3.500 χλμ. | Μετά από τουλάχιστον 3 ώρες αναμονής |
Από 3.500 χλμ. και πάνω | Μετά από τουλάχιστον 4 ώρες αναμονής |
Πέρα από τα παραπάνω, εάν η αναχώρηση μετατεθεί για την επόμενη ημέρα και απαιτείται διανυκτέρευση, η αεροπορική εταιρεία οφείλει να καλύψει τη διαμονή σε ξενοδοχείο, 2 τηλεφωνικές κλήσεις ή email.
Η απόφαση Sturgeon (Sturgeon Ruling) — Γιατί οι καθυστερήσεις αποζημιώνονται
Όταν τέθηκε σε ισχύ ο Κανονισμός ΕΚ 261/2004, προέβλεπε ότι οι επιβάτες δικαιούνται χρηματική αποζημίωση κυρίως σε περιπτώσεις ακύρωσης πτήσεων και άρνησης επιβίβασης λόγω υπεράριθμων κρατήσεων (overbooking). Όμως, δεν υπήρχε ξεκάθαρη πρόβλεψη για αποζημίωση σε περιπτώσεις μεγάλων καθυστερήσεων.
Αυτό άλλαξε το 2009 με την απόφαση που έλαβε το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την υπόθεση Sturgeon (C-402/07). Το Δικαστήριο έκρινε ότι οι επιβάτες που φτάνουν στον τελικό τους προορισμό με καθυστέρηση τριών και άνω υφίστανται παρόμοια ταλαιπωρία με εκείνους των οποίων η πτήση έχει ακυρωθεί, συνεπώς δικαιούνται την ίδια χρηματική αποζημίωση.
Πώς να ασκήσετε τα δικαιώματά σας στην Ελλάδα
Αν η πτήση σας καθυστερήσει σημαντικά, ακυρωθεί ή αν σας αρνηθούν την επιβίβαση, είναι σημαντικό να γνωρίζετε ποιες ενέργειες μπορείτε να κάνετε έτσι ώστε να διεκδικήσετε τα δικαιώματά σας. Ο Κανονισμός ΕΚ 261/2004 παρέχει στους επιβάτες τη δυνατότητα να ζητήσουν αποζημίωση ή άλλου είδους υποστήριξη, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις. Ακόμη, στην Ελλάδα υπάρχουν αρμόδιοι φορείς που μπορούν να σας βοηθήσουν αν η αεροπορική εταιρεία δεν ανταποκριθεί στο αίτημά σας. Τα βήματα που πρέπει να ακολουθήσετε είναι τα παρακάτω.
1. Επικοινωνήστε με την αεροπορική εταιρεία
Το πρώτο πράγμα που πρέπει να κάνετε είναι να υποβάλετε ένα αίτημα απευθείας στην αεροπορική εταιρεία που εκτέλεση την πτήση. Για να το κάνετε αυτό, είναι απαραίτητο να κρατήσετε μια σειρά από αποδεικτικά έγγραφα, όπως το εισιτήριο, η κάρτα η κάρτα επιβίβασης και τυχόν αποδείξεις από έκτακτα έξοδα που προέκυψαν εξαιτίας της διαταραχής της πτήσης σας.
2. Υποβάλετε καταγγελία στην Ελληνική Αρχή Πολιτικής Αεροπορίας
Εάν η αεροπορική εταιρεία απορρίψει το αίτημά σας ή δεν απαντήσει καν, τότε μπορείτε να απευθυνθείτε στην Ελληνική Αρχή Πολιτικής Αεροπορίας (ΑΠΑ), χρησιμοποιώντας την ηλεκτρονική διεύθυνση www.hcaa.gr. H ΑΠΑ είναι η αρμόδια αρχή για την εποπτεία της εφαρμογής του Κανονισμού ΕΚ 261/2004 στην Ελλάδα και εξετάζει καταγγελίες επιβατών σχετικά με τις παραβιάσεις των δικαιωμάτων τους.
Για να υποβάλετε την καταγγελία σας, θα πρέπει να συμπληρώσετε τη σχετική φόρμα που είναι αναρτημένη στην ιστοσελίδα της ΑΠΑ και να επισυνάψετε τα απαραίτητα δικαιολογητικά (εισιτήριο/κάρτα επιβίβασης, αποδεικτικά καθυστέρησης/ακύρωσης, αντίγραφα επικοινωνίας με την αεροπορική). Μετά την υποβολή της καταγγελίας, η ΑΠΑ εξετάζει τα στοιχεία της υπόθεσης και μπορεί να ζητήσει πρόσθετες πληροφορίες πριν εκδώσει την απόφασή της.
3. Απευθυνθείτε στο Ευρωπαϊκό Κέντρο Καταναλωτή Ελλάδας
Για υποθέσεις που αφορούν αεροπορικές εταιρείες ή συναλλαγές σε άλλη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μπορείτε να ζητήσετε βοήθεια από το Ευρωπαϊκό Κέντρο Καταναλωτής Ελλάδας, το οποίο παρέχει δωρεάν υποστήριξη σε διασυνοριακές καταναλωτικές διαφορές.
Αυτός ο οργανισμός μπορεί να σας καθοδηγήσει σχετικά με τα δικαιώματά σας, να εξετάσει την υπόθεσή σας και να επικοινωνήσει με το αντίστοιχο κέντρο της χώρας όπου εδρεύει η αεροπορική εταιρεία. Στόχος του είναι να διευκολύνει την εξωδικαστική επίλυση της διαφοράς, χωρίς να χρειαστεί να προσφύγετε άμεσα στα δικαστήρια.
4. Προσφυγή στη δικαιοσύνη
Εάν η υπόθεσή σας δεν επιλυθεί μέσω των παραπάνω διαδικασιών, μπορείτε να προχωρήσετε σε δικαστική διεκδίκηση της αποζημίωσης που θεωρείτε ότι δικαιούστε. Ανάλογα με το ύψος της απαίτησης και τις συνθήκες της υπόθεσης, η αξίωσή σας θα εξεταστεί από τα αρμόδια ελληνικά δικαστήρια, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να εφαρμοστεί και η ευρωπαϊκή διαδικασία μικροδιαφορών, η οποία έχει σχεδιαστεί για την επίλυση διασυνοριακών διαφορών χαμηλότερης αξίας εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Καλό είναι να γνωρίζετε ότι στην Ελλάδα οι αξιώσεις που σχετίζονται με δικαιώματα επιβατών αεροπορικών μεταφορών μπορούν να ασκηθούν έως και πέντε χρόνια μετά την ημερομηνία της πτήσης. Για τον λόγο αυτό, συνιστάται να διατηρείτε όλα τα σχετικά έγγραφα και αποδεικτικά στοιχεία για αρκετό χρονικό διάστημα, ακόμα και αν δεν σκοπεύετε να υποβάλετε άμεσα το αίτημα αποζημίωσής σας.
Μάθετε εάν σας οφείλουν αποζημίωση για μια πτήση που διακόπηκεΕλέγξτε την πτήση σας
Μπορεί κάποιος άλλος να υποβάλει αίτημα αποζημίωσης για λογαριασμό μου;
Ναι. Κάθε επιβάτης έχει τη δυνατότητα να εξουσιοδοτήσει κάποιον εξουσιοδοτημένο δικηγόρο, με εξειδίκευση σε αυτόν τον κλάδο, προκειμένου να αναλάβει τη διεκδίκηση της αποζημίωσής του. Συνήθως, απαιτείται να έχετε έγγραφη εξουσιοδότηση και ορισμένα βασικά αποδεικτικά στοιχεία, όπως το εισιτήριο, η κάρτα επιβίβασης και τυχόν γραπτή επικοινωνία με την αεροπορική εταιρεία.
Πόσο χρόνο έχετε για να διεκδικήσετε αποζημίωση
Αν η πτήση σας καθυστέρησε, ακυρώθηκε ή σας αρνήθηκαν την επιβίβαση, δεν χρειάζεται να υποβάλετε το αίτημά σας αμέσως για να διατηρήσετε τα δικαιώματά σας. Αντίθετα, η νομοθεσία προβλέπει συγκεκριμένες προθεσμίες εντός των οποίων μπορείτε να υποβάλετε αίτημα προς την αεροπορική εταιρεία. Στην Ελλάδα, τα αιτήματα που βασίζονται στον Κανονισμό ΕΚ 261/2004 μπορούν να ασκηθούν έως και πέντε χρόνια μετά την ημερομηνία της πτήσης.
Όμως, δεν χρειάζεται να περιμένετε μέχρι την τελευταία στιγμή για να υποβάλετε το αίτημά σας. Όσο περνά ο καιρός, η συλλογή αποδεικτικών στοιχείων ή η ανάκτηση εγγράφων μπορεί να γίνει δυσκολότερη.
Κανένα σχόλιο
